Dörtnala Gertie

Hikaye · sahne sahne

1. Bu görüntüler gerçek ve hızlandırılmamış. 7 Kasım 1940 sabahı, Amerika'nın Washington eyaletinde bir asma köprü böyle dalgalanıyordu.
2. Köprünün adı Tacoma Narrows. Dört ay önce açılmıştı ve o gün dünyanın en uzun üçüncü asma köprüsüydü.
3. Sallanma yeni değildi. Köprü daha inşaat halindeyken bile rüzgarda dalgalanıyordu. İşçiler ona bir lakap takmıştı: Dörtnala Gertie. Bazı sürücüler bu dalgalanmayı eğlence için geçmeye geliyordu.
4. Sorunun kökeni tasarımdı. Maliyeti düşürmek için köprü tablası olağanüstü ince yapılmış, kirişler rüzgarı geçirmeyen düz çelik levhalardan seçilmişti. Rüzgar tüneli testi hiç yapılmamıştı.
5. 7 Kasım sabahı rüzgar saatte 64 kilometreye çıktı. Saat ona doğru sallantı karakter değiştirdi: köprü artık inip kalkmıyor, bir uçtan öbür uca burularak dönüyordu.
6. Köprüdeki son araç, gazeteci Leonard Coatsworth'ün arabasıydı. Coatsworth araçtan çıkıp asfalta tutuna tutuna emekleyerek kurtuldu. Arabada, kızının köpeği Tubby kalmıştı.
7. Bir profesör, köpeği kurtarmak için dalgalanan köprüye yürüdü. Ama korkudan çılgına dönen Tubby arabadan çıkmadı. O günün tek can kaybı o oldu.
8. Saat 11.02'de orta açıklık koptu ve yüzlerce metrelik tabla denize gömüldü. Karşı kıyıdaki fotoğrafçı dükkanının sahibi Barney Elliott, her şeyi 16 milimetrelik filme kaydediyordu.
9. Olayın nedeni yıllarca fizik kitaplarında "rezonans" diye anlatıldı. Bu açıklama yanlış. Gerçek mekanizmanın adı aeroelastik çırpınma: rüzgar ile yapının birbirini beslediği, her salınımda büyüyen bir burulma.
10. Enkaz bugün hala Puget Sound'un dibinde duruyor ve dev bir yapay resife dönüşmüş durumda. Kalıntılar, dalış turlarının ve dev Pasifik ahtapotlarının adresi.
11. Bu film 1998'de ABD Ulusal Film Arşivi'ne seçildi ve bugün hala dünyanın her yerinde mühendislik derslerinde gösteriliyor.
12. Çünkü bu yıkım, mühendisliğe pahalı ama kalıcı bir ders verdi: artık hiçbir büyük köprü rüzgar tünelinde test edilmeden yapılmıyor. On yıl sonra aynı yere yeni köprü kuruldu. Lakabı: Sağlam Gertie.