Market Sokağı'nda Yolculuk

Hikaye · sahne sahne

1. San Francisco, Nisan 1906. Miles Kardeşler adında dört kardeş, bir tramvayın önüne kamera sabitledi ve şehrin ana caddesi Market Sokağı boyunca kayıt aldı. Tek plan, 13 dakika.
2. Görüntüdeki karmaşa kurgu değil. O yıllarda trafik ışığı, şerit ve yaya geçidi yok. Atlı arabalar, kablolu tramvaylar, otomobiller ve yayalar aynı asfaltı paylaşıyor.
3. Gazete satan çocuklar araçların arasından koşarak geçiyor. İnsanlar caddenin ortasında sohbet ediyor. Herkes kameraya bakıyor, çünkü hareketli kamera henüz çok yeni bir şey.
4. Bir detay daha: görüntüde çok araba varmış gibi duruyor ama aynı birkaç otomobil kameranın önünde defalarca tur atıyor. Şoförler filme girmek istiyor.
5. Bu film yıllar boyunca 1905 tarihli sanıldı. Sinema tarihçisi David Kiehn bundan şüphelendi ve dedektif gibi çalıştı: yerdeki yağmur birikintilerini hava kayıtlarıyla, araç plakalarını tescil defterleriyle, binaları inşaat izinleriyle karşılaştırdı.
6. Sonuç kesindi: film 1905'te değil, 14 Nisan 1906 civarında çekilmişti. Bu küçük düzeltme, filmi bambaşka bir şeye dönüştürdü.
7. Çünkü dört gün sonra, 18 Nisan sabahı 05.12'de San Francisco, tarihinin en büyük depremiyle sarsıldı. Ardından üç gün süren yangınlar geldi. Şehrin büyük bölümü, bu caddedeki binalarla birlikte yok oldu.
8. Yani ekranda gördüğünüz herkes, bunu bilmeden yaşıyor. Kameraya el sallayan çocuklar, tur atan şoförler, caddedeki kalabalık: hepsi eski dünyalarının son günlerinde.
9. Filmin kurtuluşu da kıl payı. Miles Kardeşler negatifi 17 Nisan gecesi trenle New York'a yolladı. Ertesi sabah deprem vurdu ve kardeşlerin stüdyosu da yıkıldı. Negatif yolda olduğu için hayatta kaldı.
10. Kardeşler depremden sonra geri dönüp aynı güzergahı bir kez daha çekti. İki film yan yana izlendiğinde aynı cadde tanınmıyor: bir tarafta hayat, diğer tarafta enkaz.
11. Filmin sonundaki saat kuleli bina, Ferry Building, hem depremi hem yangını atlattı ve bugün hala aynı yerde duruyor. Film 2010'da ABD Ulusal Film Arşivi'ne seçildi.
12. Miles Kardeşler sıradan bir tanıtım filmi çektiğini sanıyordu. Farkında olmadan, bir şehrin son 13 dakikalık portresini çektiler. Tarihin en değerli kayıtlarından biri, tamamen tesadüfen var.